شنبه ۶ دي ۱۳۸۲
شماره ۳۲۶۴- Dec,27, 2003
هنر
Front Page

نگاهي به چند فيلم جشنواره بين المللي فيلم نفت در خوزستان
پيوند هنر و صنعت
000016.jpg
«چشم هاي بيدار» آغازگر برنامه هاي جشنواره بود. اين مستند زيبا كه در بخش مسابقه بين الملل حضور داشت در آيين گشايش جشنواره به نمايش درآمد و در مراسم پاياني نيز به عنوان بهترين فيلم مستند، تنديس شعله آبي، لوح افتخار و دو هزار يورو جايزه نقدي جشنواره را به خود اختصاص داد. اين فيلم كه نخستين اثر از مجموعه مستند هاي نفتي «ابراهيم فروزش» است، در ۳۰ دقيقه منطقه عسلويه را قبل و بعد از كشف ميدان عظيم گازي به تصوير مي كشد.
فروزش زندگي آرام مردم عسلويه را قبل از كشف گاز چنان تصوير كرده است كه مخاطب، سكون و آرامش اين زندگي سنتي را به خوبي حس مي كند. تصاوير حاكي از آن است كه مردماني صبور، نجيب و سخت كوش ساليان متمادي است كه زندگي يكنواختي دارند اما با كشف ميدان گازي زندگي در اين منطقه دگرگون مي شود. تأثير اين رويداد بزرگ صنعتي بر زندگي مردم عسلويه؛ با نماهايي از مخازن عظيم، ماشين ها و تدوين مناسب فيلم به خوبي احساس مي شود. اين نماها را كه ضرباهنگ و بار نمايشي متفاوتي نسبت به مرحله پيشين دارد، موسيقي پرحجم و تأثير گذاري همراهي مي كند.
ابراهيم فروزش كه در كارنامه سينمايي اش فيلم هاي درخور توجهي چون كليد، خمره، مرد كوچك، بچه هاي نفت و... ديده مي شود، در فيلم مستند عسلويه نشان مي دهد كه تصوير و زبان تصوير را به خوبي مي شناسد و در بهره گيري از ابزار و امكانات در همه قالب هاي سينمايي استادانه عمل مي كند. او در مستند عسلويه غروب يك مرحله سنتي و طلوع يك عصر مدرن صنعتي را به زيبايي تصوير كرده است.
بچه هاي نفت آخرين فيلم بلند سينمايي فروزش نيز كه در سال ۱۳۸۰ ساخته شده و در جشنواره هاي مختلف درخشيده است در اين جشنواره به نمايش درآمد و جايزه بهترين فيلم و بهترين كارگرداني را بدست آورد.
ماجراي فيلم كه در دهه ۴۰ مي گذرد درباره برخي از تهيدستاني است كه در كنار چشمه هاي جوشان طلاي سياه زندگي تلخ و سياهي دارند. اگر چه نمي توان گزندگي و تلخي هاي فيلم را به زمان حال و شرايط كنوني جامعه ربط داد با اين همه يك پيام روشن در لايه هاي پنهان فيلم نهفته است: اينكه نفت در كشور ما به رونق كاذب اقتصادي منجر شد كه با تكيه بر اقتصاد تك محصولي جامعه اي پديد آورد مصرف زده، غيرمولد وبا آينده اي نه چندان روشن. آدم هاي فيلم بچه هاي نفت، آشكارا بر پل لرزان زندگي آن چنان با ترس و لرز گام برمي دارند كه انگار از زندگي بهره اي جز تهيدستي و آوارگي نصيب نمي برند. دايه در خانه رنج مي كشد. دايي در بندر عرق مي ريزد و پدر آواره كشورهاي حاشيه خليج فارس است. انگار آرامش و آسايش از زندگي همه آنها رخت بربسته است.
000014.jpg

بخش پاياني فيلم به ويژه صحنه نفس گير عبور اسماعيل از روي لوله هاي مرتفعي كه بر فراز دره جني قرار دارد، از فصل هاي جذاب فيلم است كه موسيقي بهنام صبوحي و تدوين بهرام دهقان به فضاي پردلهره آن افزوده است.
«جنگ نفتكش ها» ساخته محمد بزرگ نيا يكي از فيلم هاي برگزيده جشنواره بود كه از سوي مردم و داوران مورد استقبال قرار گرفت و دو جايزه بهترين فيلمنامه و بهترين بازيگر مرد را به خود اختصاص داد.
قصه فيلم در اوج حمله هاي بي وقفه دشمن به نفتكش هاي غول پيكر در آب هاي جنوبي كشورمان شكل مي گيرد. ناخداي جوان يك كشتي به همراه دريانوردي با تجربه و كهنه كار تصميم مي گيرند تا در شرايط دشوار جنگ، اولين محموله نفت خام را با يك نفتكش عظيم از خليج فارس عبور دهند و آن را به بازار جهاني برسانند. در همين مسير حوادث به گونه اي شكل مي گيرند كه آن دو را كه در زندگي خصوصي خود نيز مسائل و مشكلاتي دارند به چاره جويي هاي خاص وامي دارد و آنان در شرايط تازه با پشت سر گذاردن كشمكش هاي فراوان و گره گشايي از دشواري هاي بي شمار، هر يك به گونه اي به پيروزي دست مي يابند.
000012.jpg

محمد بزرگ نيا كه پس از چندين سال تجربه در تلويزيون و ساخت فيلم هاي مستند در نخستين اثر بلند سينمايي اش «كشتي آنجليكا» تسلط و دلبستگي خود را به فيلم هاي دريايي و نمايش كشمكش و درگيري آدم ها در پهنه هاي نيلگون دريا را نشان داد، اين بار در دومين فيلمش «جنگ نفتكش ها» توان خود را در توليد فيلم هاي گسترده تر و عظيم تر آشكار ساخت.
بزرگ نيا در اين فيلم بي آنكه قصد قهرمان پروري داشته باشد مي كوشد احساس ها و عاطفه هاي عميق يك ناخداي ايراني را چنان به تصوير بكشد كه اگر نتوان ناخدا بهرام را نماينده همه ايرانيان مسلمان دانست، دست كم او را به سادگي بتوان معرف شخصيت كساني دانست كه گمنام و ناشناخته در شرايطي خاص و دشوار با جسارت و پردلي، حماسه هايي بزرگ آفريدند.
«طرح چم» عنوان مستند زيبايي است كه ساخت آن به بيش از سه دهه قبل برمي گردد و حاصل همكاري سه نام آشنا در عرصه سينماي مستند و حرفه اي است: جلال مقدم، منوچهر طياب و منوچهر انور. در كنار اين ۳ كارگردان پرتوان ۵ فيلمبردار برجسته نيز حضور دارند. اين فيلمبرداران كه هر يك به تنهايي اعتباري براي يك فيلم به شمار مي آيند عبارتند از: نعمت حقيقي، احمد شيرازي، هوشنگ بهارلو، مازيار پرتو و جمشيد بيوكي.
فيلم با توجه به زمان ساختش از صحنه هاي بديع و دشوار برخوردار است. در نماهاي آغاز فيلم كه تيتراژ روي آن ها سوپر مي شود تصاوير بسيار زيبايي را ارائه مي دهد. تصاوير حباب هاي نفت كه چون دانه هاي طلا متجلي مي شوند و موزيك زيباي مرتضي حنانه كه شكلي حماسي به آن ها مي بخشد.
تصاوير پرصلابت پاياني فيلم نيز مخاطب خاص خود را در عرصه ماده ارزنده نفت به چالشي عظيم و خستگي ناپذير فرا مي خواند.
000010.jpg

فيلم مستند «موج، مرجان و خارا» نيز يكي از بهترين آثار بخش چشم انداز جشنواره بود كه پس از گذشت چهل سال از توليد آن هنوز هم ديدني و درخور تحسين است.
اين فيلم كه توسط ابراهيم گلستان به تصوير درآمده، تبديل شدن جزيره خارك را به بندرگاهي جهت بارگيري نفت با روايتي شاعرانه بازگو مي كند. تصاوير ابتداي فيلم از چنان تكنيك و كيفيتي برخوردارند كه به رغم گذشت سال ها با بهترين آثار مستند امروز مقابله مي كند. اين تصاوير زيبا را گفتاري شاعرانه همراهي مي كند كه مخاطب را به تأمل وامي دارد.
گلستان نماهاي فيلم را چنان هوشمندانه به هم ربط مي دهد كه مجموعه تصاوير ارتباطي كاملاً منطقي و پرمفهوم مي يابند. نگاه فيلمساز در اين فيلم به مقوله نفت نگاهي ظريف، عميق و متفكرانه است.
به تعبيري ديگر «موج، مرجان و خارا» سندي است زنده از يك رويداد تاريخ ساز در كشور ما كه با روايتي شاعرانه به تصوير درآمده است.

گزارش جشنواره فيلم نفت
آغازي پراميد
000018.jpg

علي شيدفر
نخستين جشنواره بين المللي فيلم نفت كه در شهرهاي اهواز، آبادان و خرمشهر برپا بود، هفته گذشته با معرفي برگزيدگان در سينما نفت آبادان به كار خود پايان داد.
اين جشنواره در طول ۴ روز برگزاري بيش از ۱۸۰ فيلم از ۱۷ كشور جهان را در بخش هاي مختلف به نمايش گذاشت و به زبان تصوير، به بيان ارزش ها و جايگاه نفت در توسعه همه جانبه كشور پرداخت. در بخش مسابقه سينماي ايران از ۲۰۰ فيلم متقاضي، هيأت انتخاب ۸۲ فيلم كوتاه و بلند را در اين بخش پذيرفت كه در ۷ سينماي جشنواره به نمايش درآمد. در بخش بين المللي نيز ۲۰ فيلم بلند و ۶۰ فيلم كوتاه داستاني، مستند و يويا نمايي به رقابت پرداختند. در بخش چشم انداز نيز آثار منتخب با عنوان هاي نفت و گام هاي نخست، نفت و دفاع مقدس، نفت و توسعه، نفت و آتش، فيلمسازان بزرگ و نفت، هاليوود و نفت، نفت و پويانمايي به نمايش درآمدند.
نفت، سينما و نوسازي عنوان همايشي بود كه در حاشيه جشنواره برگزار شد. در اين همايش ناصر تقوايي كارگردان مطرح سينماي ايران درباره نفت و سينما در خوزستان سخن گفت و محمد تهامي نژاد، دكتر عاصمي پور و رضا درستكار درباره پيشينه سينماي مستند، نفت و نوسازي ايران سينما و تحولات فرهنگي سخنراني كردند.
برگزاري موفق نخستين دوره جشنواره فيلم نفت فرصتي فراهم آورد كه اهالي فرهنگ و هنر با متخصصان و تلاشگران عرصه هاي فن آوري و صنعت به تعاملي دو جانبه و مثبت دست يابند. حضور هنرمندان داخلي و ميهمانان سرشناس جشنواره در كنار نمايندگان رسانه هاي گروهي و ايجاد امكانات ارتباطي مناسب براي خبرنگاران- كه در كمتر جشنواره اي نظير آن را مي توان سراغ گرفت- بازتابي به همراه داشت كه اثرات اين جشنواره و برگزاري پربارتر آن را در دوره هاي بعدي آشكار مي ساخت.
جشنواره بين المللي فيلم نفت اگر چه به بدنه يك نهاد و سازمان فرهنگي و هنري پيوسته نيست اما مي تواند نخستين گام در ايجاد يك مركزيت فرهنگي در جهان نفت باشد. به گفته دبير جشنواره ايجاد يك مركزيت فرهنگي براي جهان نفت در ايران و انجام فعاليت هايي در سطح بين المللي مي تواند در جهت برقراري ارتباطات نزديك تر با ساير كشورها در تمامي زمينه ها تأثير گذار باشد. بنابراين در مرحله اول پيشنهاد برگزاري جشنواره در ساير كشورهاي عضو اوپك داده خواهد شد و در صورت موافقت در سال هاي آينده مي توان ميزباني جشنواره را به ساير كشورهاي توليد كننده نفت در سطح جهان گسترش داد.
به اميد تداوم جشنواره و برگزاري پربارتر آن در سال هاي آينده، نگاهي داريم گذرا به چند فيلم برگزيده اين دوره جشنواره. .

مرور
چاي تلخ در آبادان

محمد مهدي حيدريان، معاون امور سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از مراحل ساخت لوكيشن هاي مختلف فيلم سينمايي چاي تلخ به كارگرداني و نويسندگي ناصر تقوايي و تهيه كنندگي سعيد حاجي ميري در منطقه اروند كنار آبادان بازديد كرد.
حيدريان در اين ديدار، از بخش هاي مختلف دهكده ساخته شده در مساحت دو هكتار نظير كلبه ها، مدرسه، قهوه خانه، بازارچه و جاده هاي آماده شده جهت فيلمبرداري اين فيلم بازديد كرد و توضيحات ناصر تقوايي در خصوص ويژگي هاي اين دكور، نخلستان و فضاي اطراف و تغيير تدريجي بافت دهكده از روستايي آباد به نيمه ويران و سپس به روستايي ويران با نخل هاي سوخته را شنيد. وي در خلال توضيحات تقوايي از عمليات ساختماني آماده سازي محيط، صحنه و فضاي مورد نياز فيلمبرداري نيز بازديد كرد.
ناصر تقوايي سپس در خصوص ساخت قريب الوقوع لوكيشن هاي فرعي فيلم از جمله اردوگاه تداركاتي و بازداشتگاه موقت عراقيها نيز توضيحاتي را ارائه داد.
به گزارش ايسنا، در ادامه، ناصر تقوايي و سعيد حاجي ميري طي نشستي در فضاي باز روستاي ساخته شده، به بحث پيرامون شكل گيري ايده و طرح فيلمنامه اوليه پرداختند و تقوايي با توضيح ديدگاه هايش نسبت به ويژگي خاص منطقه، مردم بومي و به تصوير كشيدن مصائبي كه طي جنگ تحميلي بر آنها رفته، در خصوص فيلمنامه چنين عنوان كرد كه متني كه هم اينك در دست تهيه است، هم به دليل لزوم بازنگري پس از گذشت ۹ سال از نگارش آن و هم بنا به ضرورت تامين نقطه نظرات تهيه كننده، چهار، پنج بار بازنويسي شده و با كتاب منتشر شده چاي تلخ به لحاظ بيان سينمايي، لحن و نوع نگاه به مسائل خاص مطروحه در دفاع مقدس و مقاومت هاي مردمي تفاوت هاي ملموسي داشته و بسياري از حساسيت هاي ايجاد شده موجود مرتفع گرديده است.
محمد مهدي حيدريان نيز در اين خصوص اظهار داشت: بحث هايي كه در مورد ذهنيت بيننده وجود دارد و در ناخود آگاه و خودآگاه او مسائلي ثبت شده است كه لازم مي آورد به فضاي ذهني او و برداشتها و نتايجي كه از اين حركات و رفتار و مسائل مي گيرد، توجه خاص نمود.
به هر حال نيت خير شما و تهيه كننده بر همگان مشخص است و خوب است كه تمامي ارگانها و ادارات ذيربط استان نيز تا سر حد توان همكاري نمايند.
«چاي تلخ»محصول سازمان سينمايي سبحان است كه با عزيمت ساير افراد گروه از جمله فيلمبرداري، صدا، گريم و بازيگران و ملحق شدن به ساير افراد مستقر در آبادان در دو سه روز آينده، فيلمبرداري آن آغاز مي شود.
گلاب آدينه به عنوان يكي از نقش هاي اصلي و محمدرضا فروتن با حضور افتخاري به جمع بازيگران اين فيلم اضافه شده اند.حسين ياري در نقش «افسر عراقي»، مرتضي احمدي در نقش پيرمرد و مرضيه وفامهر (نقش دختر ايراني) را در چاي تلخ بازي مي كنند.
چاي تلخ كه فيلمنامه آن چند ماه گذشته منتشر شد، روايتگر اتفاقاتي است كه ميان يك دختر ايراني و سرباز عراقي در زمان جنگ تحميلي مي افتد.

|  اقتصاد  |   انديشه  |   سياست  |   ورزش  |   هنر  |

|   صفحه اول   |   آرشيو   |   بازگشت   |