اشاره: طرح خروج خودروهاي فرسوده از چرخه ناوگان حمل و نقل كشوري از ۲ سال پيش مطرح شد كه بنا به دلايلي از سوي مجلس به تصويب نرسيد. هم اكنون اجراي جدي اين طرح طبق آئين نامه هيأت وزيران الزامي شده است اما با وجود عملياتي شدن جلوگيري از تردد خودروهاي فرسوده در ۷ شهر بزرگ توسط نيروي انتظامي، باز هم شاهد عدم اجراي درست اين طرح در كشور هستيم. آنچه در ذيل مي خوانيد تحليلي پيرامون چگونگي طرح اين پيشنهاد از سوي مراجع ذيربط و علل عدم اجراي موفق آن تا زمان حال است كه به نظر مي رسد روند حركت منطقي طرح فوق را دچار ركود و اخلال كرده است.
افروز پورهاشمي
بحث خروج خودروهاي فرسوده از سوي سازمان محيط زيست از ۲ سال گذشته مطرح شد. براساس اين طرح هر فردي كه چند خودرو را از رده خارج مي كرد اجازه داشت يك خودروي خارجي به كشور وارد كند.
نمايندگان مجلس ششم با اين طرح به خاطر حمايت از توليدات داخلي خودرو و جلوگيري از وارد آمدن خسارت به خودروسازان مخالفت كردند.هم اكنون طبق ماده ۶۲ قانون پنج ساله چهارم توسعه، دولت مكلف شده است تا اين طرح را اجرا كند كه البته براي انجام آن زمان مورد نظر تمديد و مقرر گرديد تا پايان سال ۱۳۸۸ اين مهم تحقق يابد.
براساس بند ۵ آئين نامه مصوب هيأت وزيران، سازمان مديريت و برنامه ريزي مكلف شده است كه تسهيلات لازم را از طريق سيستم بانكي كشور و آئين نامه هايي كه تدوين مي كند براي صاحبان خودروهاي فرسوده فراهم كند كه اين سازمان فعلاً اقدام به تأمين اعتبار مورد نياز براي كل طرح نكرده است.
جهانگيري: تصويب اعطاي ۵/۱ ميليون تومان تخفيف گمركي به خودروسازان داخلي
با اجراي مصوبه اخير هيأت دولت، ۲۰ هزار دستگاه خوردوي فرسوده تا پايان سال جاري از رده خارج خواهند شد.
وزير صنايع و معادن اين مطلب را به خبرنگار همشهري گفت و افزود: اين وزارتخانه به منظور حمايت از طرح اوليه سازمان محيط زيست، پيشنهاد برخوردار شدن خودروسازان داخلي از ۵/۱ ميليون تومان تخفيف گمركي براي واردات قطعات خودرو را مطرح كرد كه از سوي هيأت دولت به تصويب رسيد.
مهندس اسحاق جهانگيري افزود: در اين مصوبه باارائه تخفيف گمركي به خودروسازان داخلي آنان مي توانند ۵/۱ ميليون تومان بابت خروج هر دستگاه خودروي پلاك سفيد و ۳ ميليون تومان بابت خروج هر دستگاه خودروي فرسوده پلاك قرمز مشروط به اينكه خودرويي كه از رده خارج مي شود بيش از ۴۰ سال عمر نداشته باشد بپردازند.
وي گفت: طبق اين مصوبه اعتبار ۵/۱ ميليون توماني در ازاي خروج هر يك دستگاه خودروي فرسوده به صورت غير مستقيم (براي واردات قطعات خودرو) به خودروسازان داخلي اختصاص مي يابد.
وي اظهار كرد: صاحبان اين خودروها فعلاً حق تردد در حاشيه ۷ شهر بزرگ و ساير شهرهاي كشور را دارند.
چه خودروهايي فرسوده محسوب مي شوند
طبق آئين نامه هيأت وزيران، خودروهايي كه نتوانند برگه معاينه فني را اخذ كنند وداراي عمري بيش از ۳۰ سال باشند، خودروي فرسوده محسوب مي شوند. براين اساس خودروهاي داخلي ۴ سيلندر توليد شده در سال ۱۳۵۲ و قبل از آن، ۶ سيلندر سال ۱۳۵۵ و قبل از آن و ۸ سيلندر سال ۱۳۵۷ و قبل از آن بايد از رده خارج شوند.
همچنين خودروهاي وارداتي ۴ سيلندر توليد سال ۱۹۷۴ ميلادي و قبل از آن، ۶ سيلندر سال ۱۹۵۷ ميلادي و قبل از آن و ۸ سيلندر سال ۱۹۷۷ ميلادي و قبل از آن نيز جزء خودروهاي فرسوده به شمار مي آيند كه بايد از رده خارج شوند.
خودروسازان چه مي گويند
در همين رابطه خودروسازان نيز نقطه نظرات خود را در طي نشست هاي گوناگون اعلام كرده اند.
طبق گفته مجري طرح جمع آوري خودروهاي فرسوده شركت سايپا در صورت تأمين منابع مالي مورد نياز از سوي دولت، اين شركت براي جمع آوري ۶۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه خودروي فرسوده برنامه ريزي مي كند.
وي افزود: تا كنون سايپا ۵۲۰۰ دستگاه خودروي فرسوده را با استفاده از منابع مالي خود جمع آوري كرده است.
شركت ايران خودرو نيز در تلاش است كه تا سال آينده ۷۰۰ هزار دستگاه پيكان فرسوده را از سطح كشور جمع آوري كند.
جمع آوري ۵۸ هزار پيكان فرسوده اي كه در سطح شهر تهران تردد مي كنند، مرحله اول اين برنامه سه ساله است كه از سال آينده اجرايي خواهد شد.
بنابه گفته منوچهر منطقي، مدير عامل شركت ايران خودرو، در اولين مرحله طرح ياد شده قديمي ترين مدل هاي پيكان جمع آوري خواهند شد.البته به نظر مي رسد كه اين طرح از سوي خود شركت ايران خودرو تهيه شده و ارتباطي با طرح تهيه شده از سوي دولت ندارد.
همچنين معاون فروش و خدمات پس از فروش شركت ايران خودرو اولويت طرح جايگزيني خودروهاي فرسوده را براي خودروهاي بالاي ۳۰ سال عمر مي داند و از پرداخت ۵/۱ ميليون تومان به دارنده خودروي فرسوده و اعطاي وامي معادل ۴ تا ۵ ميليون تومان با كارمزد ۲۱ درصد و اقساط ۴۸ ماهه به اين افراد خبر مي دهد. به گفته سيد حميد ادبي، بودجه اين طرح از صندوق پشتيباني طرح كاهش خودروهاي فرسوده كه در ايران خودرو ايجاد شده است تأمين مي شود.
در همين راستا خودروسازان خواهان اعطاي سريعتر تسهيلات مصوب دولت براي سرعت بخشيدن به طرح جايگزيني خوردوهاي فرسوده هستند.
كاهش سود كارمزد تسهيلات اعطايي به ۱۸ درصد
ناگفته نماند كه خودروسازان در جلسه اخيري كه در كميسيون صنايع و معادن داشتند پيشنهاد كرده اند كه سود كارمزد تسهيلات اعطايي به متقاضيان جايگزيني خودروهاي جديد به جاي خودروهاي فرسوده را به ۱۸ درصد تقليل دهند.
آنان افزوده اند: حاضرند ۶ درصد از اقساط ماهيانه اين سود را خود تقبل كرده، ۶ درصد بقيه را به عهده مشتري بگذارند و ۶ درصد باقيمانده را اگر دولت تقبل كند از محل اعتبارات دولتي پرداخت شود.
كرج هم از سال آينده به ۷ شهر آلوده كشور مي پيوندد
به دنبال مكلف شدن دولت براي خروج خودروهاي فرسوده، مصوبه برخورد قانوني براي تردد اين قبيل خودروها نيز به تصويب رسيده است كه طي آن مقرر شد از اول آذرماه از تردد خودروهاي فوق در ۷ شهر آلوده كشور (تهران، مشهد، تبريز، اراك، اصفهان، شيراز و اهواز) جلوگيري به عمل آيد.
از آنجايي كه كرج نيز از ابتداي سال آينده به شهرهاي آلوده افزوده مي شود، لذا صاحبان اين خودروها حق تردد در خيابان هاي كرج را براي سال آينده نخواهند داشت.براساس اين مصوبه از ابتداي سال ۱۳۸۶ برخورد قانوني با خودروهاي فرسوده در مراكز استان ها آغاز و از ابتداي سال ۱۳۸۸ نيز با صاحبان اين خودروها در كل كشور برخورد خواهد شد.
هاشمي: بايد ابتدا كل اعتبار تأمين شود
در حاليكه بعضي از كارشناسان براين باورند كه طرح فوق مانند توپ فوتبال در بدنه دولت پاسكاري مي شود، نايب رئيس اول كميسيون صنايع و معادن مجلس بااشاره به اينكه طي سال گذشته آئين نامه اي به تصويب رسيد كه بر طبق آن سازمان محيط زيست مسئول اجراي طرح ياد شده تعيين گردد گفت: كميته سياست گذاري نيز متشكل از نمايندگان وزارت صنايع و معادن، خودروسازان، محيط زيست، شهرداري، نيروي انتظامي و سازمان مديريت و برنامه ريزي تشكيل شد كه بايد هماهنگي هاي لازم بين اين نمايندگان انجام مي گرفت كه متأسفانه اين امر آن طور كه بايد تحقق نيافت.
سيد مصطفي سيدهاشمي افزود: سازمان مديريت و برنامه ريزي و وزارت امور اقتصادي و دارايي بايستي تسهيلات اعطايي بانك ها به متقاضيان خروج خودروهاي فرسوده را تأمين اعتبار كنند كه تا كنون متأسفانه اعتبار كامل اجراي اين طرح تأمين نشده است.وي تأكيد كرد: هم اكنون پرداخت ۵/۱ ميليون تومان به دارندگان خودروهاي فرسوده از محل اعتبارات دولتي به تصويب رسيده است، اما بانك ارائه دهنده اين منابع هنوز مشخص نيست.وي گفت: پرداخت اين اعتبار به ازاي هر يك خودروي فرسوده فقط مشمول خودروهاي مدل ۱۳۴۷ و قبل از آن است كه البته تعداد آنها ۳۵ هزار دستگاه برآورد شده كه تنها پرداخت اعتبار به ۲۰ هزار دستگاه از آنها در هيأت دولت تصويب شده است.
وي افزود: هم اكنون شركت ليزينگ وام خريد خودرو اعطا مي كند كه بسته به نوع خودرو داراي كارمزدي بين ۲۱ تا ۲۵ درصد است كه اغلب صاحبان خودروهاي فرسوده توان پرداخت اقساط ماهيانه آن را ندارند.
دولت نگران كاهش اصل درآمد خود نباشد
مي توان گفت اعطاي وام ۵/۱ تا ۳ ميليون توماني به دارندگان خودروهاي فرسوده زمينه خروج اين خودروها را كه منجر به آلايندگي محيط زيست شده و مي شوند هموارتر مي كند اما متأسفانه شاهديم كه اعتبار مورد نياز براي خروج تمامي اين خودروها تا كنون تأمين نشده است.
از يك طرف مسئولان سازمان مديريت و برنامه ريزي عدم تخصيص اعتبار لازم را ناشي از كمبود بودجه بيان مي كنند و از طرفي ديگر مسئولان وزارت امور اقتصاد و دارايي اجراي آن را زمينه اي براي كسري بودجه در كشور مي دانند.
درست است كه پس از توليد هر دستگاه خودرو سودي وارد خزانه دولت مي شود، اما با توجه به پرداخت ۵/۱ ميليون تومان بابت خريد سوخت مورد نياز هر دستگاه خودروي فرسوده در سال به نظر مي رسد حذف خودروهاي فرسوده براي دولت منفعت قابل توجهي به دنبال داشته باشد بدون آنكه اصل درآمد دولت كاهش يابد.
ميرخاني: خودروسازان با دريافت ۵/۱ ميليون تومان كمتر خودرو مي دهند
رئيس انجمن خودروسازان ايران هم دراين باره با تأييد خبر اختصاص تخفيف گمركي به ميزان ۵/۱ ميليون تومان براي واردات C.K.D (قطعات خودرو) به خودروسازان داخلي گفت: با اجراي اين طرح خودروسازان به جاي خريد پلاك اين قبيل خودروها، خودروي درخواستي متقاضي را با كسر مبلغ ۵/۱ ميليون تومان به وي تحويل مي دهند.
داوود ميرخاني رشتي افزود: اين تخفيف گمركي قبلاً فقط شامل واردكنندگان خودرو مي شد كه زمينه اشتغال زايي در خارج از كشور را فراهم مي كرد.
وي تأكيد كرد: البته واردكنندگان در گذشته موظف بودند اين تخفيف دريافتي را بابت خريد پلاك خودروهاي فرسوده به متقاضيان خودروهاي جديد بپردازند و سپس اقدام به خارج كردن خودروي فرسوده از چرخه ناوگان حمل و نقل كنند.وي درخواست كرد در برنامه چهارم توسعه و بودجه سال ۱۳۸۴ اعتبار لازم براي خروج سالانه ۲۰۰ هزار دستگاه خودروي فرسوده قانونمند شود و خودروسازان هم موظف به پرداخت بخشي از كارمزد وام اعطايي از سوي شركت ليزينگ شوند.
صرفه جويي ارزي ۲۸۴ ميليون دلاري در سال
به هر صورت بايد اذعان كرد كه اجراي طرح ياد شده علاوه بر بهبود شرايط زيست محيطي به خاطر كاهش آلايندگي هاي موجود در هوا موجب صرفه جويي ارزي معادل ۲۸۴ ميليون دلار در سال براي كشور مي شود.
چرا كه هم اكنون ۲ ميليون و ۳۱۱ هزار دستگاه انواع خودروي فرسوده با عمر بالاي ۲۵ سال در كشور داريم كه در سال بيش از يك ميليارد دلار سوخت مصرف مي كنند، لذا با اجراي طرح فوق روزانه ۸۰۰ هزار دلار و سالانه حدود ۲۸۴ ميليون دلار صرفه جويي ارزي خواهيم داشت كه اميدواريم هرچه زودتر راه نيل به اين صرفه جويي و داشتن هوايي پاكيزه تر از گذشته هموار شود.
