|
د انش آموزان مهارت هاي زندگي را آموزش مي بينند
نه گفتن را تمرين كنيد
سهيلا بيگلرخاني
دانش آموزان با صرف اين مبلغ در 16 جلسه مهارت هاي زندگي را آموزش مي بينند. با اين همه بودجه اختصاص يافته براي اجراي طرح مهارت هاي زندگي در تهران تنها كفاف 180 كلاس را مي دهد
پسرك تازه به اين هنرستان آمده، دلش براي دوستي با پسر ديگري لك زده، آنقدر كه كاپشن تازه خود را به امانت به او مي دهد. آنقدر كه ديگر نمي تواند اين كاپشن را پس بگيرد و آنقدر كه اجازه مي دهد پسر ترقه هاي دست سازش را در كوله پشتي او پنهان كند و در نتيجه به جاي پسر تنبيه شود. اما طولي نمي كشد كه به خطا بودن اين رفتار پي مي برد و نهايت با گفتن نه و كمك گرفتن از معلم، نه تنها مشكلات خود را حل مي كند، بلكه زمينه كمك به پسر ديگر را نيز فراهم مي آورد.
اين كمابيش مفهوم داستان فيلمي است كه در آموزش و پرورش تهيه شده و قرار است نمايش آن در مدارس يكي از آيتم هاي آموزش مهارت هاي زندگي باشد. تاكيد اساسي اين آموزش ها بر گفتن كلمه نهاي است كه در ميان آموزش و پرورشي ها به نه مقدس معروف شده است. دهناد، كارشناس گروه طرح مبارزه با اعتياد آموزش و پرورش استان تهران مي گويد: يكي از دلايل اصلي گرايش دانش آموزان ما به معضلات اجتماعي اين است كه توانايي گفتن نه به ديگران را ندارند. مي ترسند از گروه دوستان حذف شوند يا اينكه به بچه ننه بودن و بي عرضگي متهم شوند. بسياري از دانش آموزان نمي دانند اگر در مقابل پيشنهاد يكي از دوستان خود مثلا براي مصرف سيگار قرار گيرند، چه بايد بكنند. طرح آموزش مهارت هاي زندگي به آنان مي آموزد در اين مواقع چگونه بايد با گفتن نه مقدس، از ورود به عرصه معضلات اجتماعي خودداري كنند، چراكه واقعيت اين است كه بايد به جاي برخورد قهري با افراد، قدرت سالم زندگي كردن را در ميان فرزندانمان افزايش دهيم.
هجوم سيگار به بچه مدرسه اي ها
پژوهش ها نشان داده: ميزان مصرف دخانيات و مواد مخدر در بين نوجوانان كمابيش رو به افزايش است و همچنين بسياري از مشكلات نوجوانان ريشه در مسايل رواني اجتماعي دارد. اين جملات در مقدمه طرح آموزش مهارت هاي زندگي، ضرورت هاي اجراي طرح را توضيح مي دهد، اما شايد واقعيات جدي تر از اين جمله ها باشد. بر اساس يك تحقيق منتشر نشده و محرمانه، در ميان دانش آموزان پسر مقطع دبيرستان، كمتر پسري را مي توان يافت كه هرگز سيگار نكشيده باشد. به همين دليل طرح پيشگيري از اعتياد با رويكرد مدرسه بدون دخانيات در تمام مقاطع تحصيلي به اجرا درمي آيد. در آغاز نوشتيم طرح پيشگيري از اعتياد در ايران با چهار رويكرد به اجرا درمي آيد، رويكرد مدرسه محور، رويكرد مدرسه بدون دخانيات، رويكرد مدرسه مروج سلامت و رويكرد آموزش مهارت هاي زندگي، كه اولي و دومي در همه مقاطع، سومي در مقطع دبيرستان و چهارمي در مقطع راهنمايي به اجرا درمي آيد.
با آنكه سه سال از تعهد حاجي مي گذرد، تاكنون تنها دانش آموزان حدود 6 هزار كلاس مقطع راهنمايي در ايران توانسته اند از آموزش هاي مهارت هاي زندگي بهره ببرند.
دهناد درباره اجراي 4 رويكرد طرح در تهران مي گويد: رويكرد مدرسه محور در 7 منطقه تهران، رويكرد مدرسه بدون دخانيات در 4 منطقه، رويكرد مدرسه مروج سلامت در 10 منطقه و رويكرد آموزش مهارت هاي زندگي در 10 منطقه اجرا مي شود.
سعي شده، مناطق و مدرسه ها در مناطق پرخطر تهران به لحاظ آسيب هاي اجتماعي انتخاب شوند.
كمبود بودجه، يك مشكل تكراري
بودجه اندك گويا پاي ثابت بسياري از مشكلات فراروي اجراي طرح هاي مفيد است. طرح آموزش مهارت هاي زندگي نيز از اين قاعده مستثني نيست. بر اساس اين طرح هزينه اجراي آن براي مدارس سال اول سال اول شركت در طرح براي هر كلاس 200 هزار تومان و براي مدارس سال دوم 300 هزار تومان در نظر گرفته شده است. اين هزينه با احتساب جزوه حق الزحمه مدير و دبير آموزش مهارت هاي زندگي محاسبه مي شود.
دانش آموزان با صرف اين مبلغ در 16 جلسه مهارت هاي زندگي را آموزش مي بينند. با اين همه بودجه اختصاص يافته براي اجراي طرح مهارت هاي زندگي در تهران تنها كفاف 180 كلاس را مي دهد.
طرح خوب، نيروي آموزش ديده مي خواهد
هنوز برخي از مربيان توجيه نيستند. اين جمله يكي از كارشناسان اجراي طرح است. مديران مدارس منتخب، يكي از دبيران را براي تدريس در كلاس مهارت هاي زندگي انتخاب مي كنند. سپس دبير، آموزش ضمن خدمت مي بيند. با اين همه يك دبير براي انتخاب بايد شرايط ويژه اي داشته باشد. شرايطي مانند محبوبيت ميان دانش آموزان و داشتن مدرك كارشناسي يا كارداني در رشته هاي روانشناسي، مشاوره و تربيتي. اما اين ضوابط طرح است كه روي كاغذ آمده و اغلب از نگارش ضوابط تا اجرا راهي دراز طي مي شود. راهي كه گاه مديران را در كمبود نيرو مجبور مي كند، معلمي انتخاب كنند كه چندان واجد ويژگي هاي بر شمرده نباشد. براي مثال هنوز بسياري از معلمان آموزش و پرورش تحصيلات دانشگاهي ندارند. هر چند ضوابط جديد آنان را مكلف به گذراندن دوره هاي آموزش كرده است. همين محدوديت به ويژه در مناطق محروم تر كه به قاعده پرخطرتر نيز هستند، انتخاب دبير را با مشكل مواجه مي كند. در نتيجه ممكن است گاهي با وجود تشكيل كلاس هاي مهارت زندگي، دانش آموزان قدرت نه گفتن به ديگران را آنچنان كه بايد و شايد پيدا نكنند؛ قدرتي كه به گفته عليرضا عراقي، معاون آموزش عمومي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران يكي از اهداف اساسي طرح است.
وي مي گويد: دانش آموزان بايد در محيط مدرسه تحمل ديگران، اعتماد به نفس و قدرت نه گفتن به ديگران را بياموزند.
با اين حال به نظر مي رسد تنها با برگزاري 16 جلسه كلاس، اين توانايي در دانش آموزان نهادينه شود. به گفته عراقي، بايد در مفاهيم كتاب هاي درسي تجديد نظري با رويكرد آموزش مهارت هاي زندگي به دانش آموزان صورت پذيرد.
كلاسي براي بزرگترها
والدين دانش آموزان نيز آموزش پيشگيري از اعتياد مي بينند. با فرض آنكه مدرسه ها در ارتباط با طرح پيشگيري از اعتياد كار خود را بي كم و كاست انجام دهند، باز هم كميت اين طرح بدون شركت فعال والدين لنگ است.
به خصوص در مناطق پرخطر كه به گفته دهناد از نظر آموزش و پرورش در تهران نواحي پايين تر از مرز منطقه 15 اغلب به عنوان ناحيه هاي پرخطر ارزيابي مي شوند؛ مناطقي مانند منطقه 19 تهران. با اين دلايل، آموزش و پرورش تصميم گرفته بيش از 20 هزار نفر از والدين دانش آموزان را براي مقابله با اعتياد آموزش دهد. به گفته رحمان دركي، كارشناس مشاوره آموزش و پرورش استان تهران، اعتبار اين طرح در سال جاري مبلغ 235 ميليون تومان است. با اين همه، اين اعتبار جوابگوي 5 درصد نياز آموزش و پرورش نيز نيست.
با اين اوصاف دغدغه هاي آقاي وزير براي پيگيري اجراي طرح پيشگيري از اعتياد منطقي به نظر مي رسد. چه زماني مي تواند به خاطر عمل به تعهد خود مباهات كند كه نتايج آشكار طرح در رفتارهاي نوجوانان نمود يابد. آيا مي توان اميدوار بود، در سال هاي آتي بسياري از نوجوانان دانش آموز قدرت نه گفتن به كجروي هاي اجتماعي را بياموزند؟
|
