رژيم درماني براي بي خوابي
از والدين عزيز تقاضا مي شود مطلب زير به دقت بخوانند. براي خودشان و كودكشان و براي آسايش بيشتر در زندگي لا زم است كه به حد كافي بخوابند
سارا صرافي زاده، كارشناس تغذيه
رژيم غذايي نقش مهمي در درمان اختلالات خوابي دارد، چرا كه مواد غذايي، خود به تنهايي مي تواند علت بسياري از مشكلات بي خوابي باشد. در يك بررسي كه در مورد نوزادان صورت گرفته بود مشاهده شد كه حذف شير گاو از رژيم غذايي اين نوزادان باعث بهبود بي خوابي آنها شده است. بعضي غذاها باعث ايجاد خواب راحت شده در صورتي كه بعضي ديگر، از آن ممانعت مي كنند. مواد غذايي كه براي اين منظور توصيه مي شوند عبارتند از:
مواد غذاهاي غني از كلروفيل مانند سبزيجات برگي سبز (به صورت پخته در آب و يا بخارپز)
- اسپيرولينا و كلورلا (از نظر پروتئين، كربوهيدرات و چربي بسيار غني هستند)
- صدف خوراكي(oyster) كه حاوي مقدار زيادي تركيبات مغذي است و مي توان به عنوان مكمل تغذيه اي از آن استفاده كرد.
- دانه هاي كامل و سبوس دار: گندم سبوس دار، برنج سبوس دار و جو خاصيت تسكين دهنده و آرامش بخش براي دستگاه عصبي و ذهن دارند.
- كربوهيدرات ها باعث افزايش مقدار سرتونين مي شوند. سرتونين شرايط را براي خواب بهتر فراهم مي كند.
- قارچ
- ميوه جات، به خصوص ليمو كه باعث آرامش ذهن مي شود.
- شويد و ريحان
غذاهايي مانند نان و بيسكويت هاي كراكر كه حاوي مقدار زيادي كربوهيدرات پيچيده هستند اثرات مثبتي در ايجاد خواب دارند، چرا كه اين مواد باعث افزايش سرتونين شده و از اين طريق در بهبود خوابيدن موثرند.
يك ليوان شير گرم همراه با مقداري عسل، يك درمان موثر و قديمي جهت بي خوابي است. شير حاوي تريپتوفان بوده و وقتي اين ماده در بدن به سرتونين تبديل مي شود موجب خواب شده و از بيدار شدن جلوگيري مي كند.
از قديم الايام كاهو براي يك خواب راحت و خوب توصيه مي شده و امروزه نيز چنين است. اگر شما از بي خوابي رنج مي بريد توصيه مي كنيم كه مقداري كاهو در برنامه غذايي عصرانه خود قرار دهيد. وعده غذايي بايد شامل حبوبات، بادام زميني، مخمر (ماءالشعير)، مرغ يا ماهي باشد. اين غذاها حاوي ويتامين ۳ B(نياسين) هستند. نياسين در سنتز سرتونين شركت دارد و باعث خواب مناسب مي شود. اگر مقداري آب ليمو ترش و يا ليمو شيرين به كاهو اضافه كرده و آن را ميل كنيد به مراتب بهتر از استفاده از قرص هاي خواب آور است.
غذاهايي كه بايد از آنها پرهيز كنيد:
- قهوه، چاي، غذاهاي تند و ادويه دار، كولا، شكلات، داروهاي محرك، الكل، افزودني
- كربوهيدرات هاي تصفيه شده (اين مواد باعث كاهش ويتامين هاي گروهB در بدن مي شوند)
نگهدارنده ها
- مواد غيرآلي كه ممكن است تركيباتي از آفت كش ها داشته باشند.
- مواد غذايي كنسرو شده و مواد خوراكي كه ممكن است مسموميت هاي فلزي (از طريق قوطي بسته بندي) ايجاد كنند.
- شكر و قند و مواد غني از قند و كربوهيدرات هاي تصفيه شده، اين مواد باعث افزايش سطح قند خون شده و ممكن است انرژي زيادي توليد كنند، در نتيجه فرد با اختلال خواب مواجه مي شود.
- غذاهايي كه توليد نفخ كرده و حالت ترش كردن را در فرد به وجود مي آورند، اين غذاها شامل غذاهاي چرب و تند، طعم دهنده هاي سيردار، لوبيا، خيار و در بعضي موارد بادام زميني است.
-غذاهايي مثل گوشت قرمز كه حاوي مقدار زيادي پروتئين هستند، مي توانند از طريق جلوگيري از سنتز سرتونين باعث سرزندگي فرد شده و خواب را بر هم بزنند مونوسديم گلوتامات كه معمولا در غذاهاي چيني وجود دارد، در بعضي از افراد باعث اختلال خواب مي شود.
- از كشيدن سيگار و مصرف هر نوع دخانيات بپرهيزيد. در هنگام سيگار كشيدن ممكن است يك حالتي از آرامش به وجود آيد (به صورت كاذب) ولي بايد بدانيد كه نيكوتين موجود در سيگار يك محرك عصبي تلقي مي شود و باعث اشكال در خواب مي شود.
- نوشيدني هاي الكلي و كافئين براي خواب راحت ايجاد اختلال مي كند. از مصرف كافئين در هر فرم (چاي، قهوه، نوشابه كولادار، شكلات) قبل از خواب جدا بپرهيزيد.
- حساسيت و اثر كافئين از فردي به فرد ديگر تفاوت دارد. اين قضيه بستگي به خروج كافئين از بدن دارد. گاهي مقدار خيلي كم كافئين هم كه در قهوه هاي بدون كافئين و يا شكلات وجود دارد مي تواند سبب بي خوابي در افراد شود.
- الكل باعث بي خوابي هاي فراوان مي شود، به علاوه براي توليد آدرنالين، الكل از حمل تريپتوفان به مغز جلوگيري مي كند و چون مغز براي توليد سرتونين به تريپتوفان وابسته است (سرتونين نوروترنسميتر براي ايجاد خواب است) در نتيجه الكل باعث ايجاد اختلال در سطوح سرتونين شده و خواب را در بعضي افراد بر هم مي زند.
از افزودن مواد مختلف به مقدار زياد به غذا بپرهيزيد و نيز از مصرف مقدار زياد غذا در شب خودداري كنيد.
توصيه ها
اگر مي خواهيد راحت تر به خواب برويد، از غذاهاي پركربوهيدرات، بيشتر استفاده كنيد و از مواد غذايي كه حاوي مقدار زيادي پروتئين هستند ۱ تا ۲ ساعت قبل از ورود به رختخواب بپرهيزيد. در عصر (گوشت بوقلمون)، موز، انجير، خرما، ماست، شير، ماهي تن، بيسكوئيت هاي سبوس دار و يا كره بادام زميني مصرف كنيد. اين غذاها حاوي مقدار زيادي تريپتوفان هستند و باعث تحريك خواب مي شوند. خوردن گريپ فروت قبل از خواب بسيار مفيد است.از مصرف پنير، شكلات، بادمجان، سيب زميني، كلم خرد شده نمك زده، شكر، سوسيس، اسفناج و گوجه فرنگي، بپرهيزيد. اين مواد حاوي تيرامين بوده و باعث آزاد شدن نوراپي نفرين مي شود. (نوراپي نفرين محرك مغز است).سيستم گوارش در شب، آهسته تر كار مي كند، بنابراين از مصرف مقدار زيادي غذا در زمان خواب خودداري كنيد.
چگونه از كاهش قند خون در شب جلوگيري كنيم
كاهش سطح قند خون در شب يكي از عوامل بي خوابي است. وقتي قند خون پايين مي آيد باعث توليد يك سري هورمون در بدن شده و اين هورمون ها سطح گلوكز خون را تنظيم مي كند. اين تركيبات باعث تحريك مغز مي شود و اين زماني است كه بايد غذا خورده شود.
بسياري از افراد از اختلال متابوليسم كربوهيدرات ها رنج مي برند، چرا كه مقدار زيادي كربوهيدرات تصفيه شده مصرف مي كنند. بهترين غذا در زمان قبل از خواب براي جلوگيري از كاهش قند خون حريره بادام، غلات و دانه هاي سبوس دار، نان هاي سبوس دار و ديگر كربوهيدرات هاي پيچيده هستند. اين مواد از طريق تحريك توليد سرتونين باعث خواب راحت مي شوند.
تاثير ويتامين و مواد معدني در بي خوابي
كمبود ويتامين، مواد معدني، آمينواسيد و آنزيم ها مي تواند باعث اختلال در خواب شود. كمبود كلسيم، منيزيم، ويتامين هاي گروهB ، اسيدفوليك و ملاتونين، مي تواند در خواب اشكال ايجاد كند.
مواد زير مواردي هستند كه مي توانند به خواب راحت كمك كنند؛
كلسيم: وقتي در غذا وجود داشته باشد خاصيت آرام بخش را در غذا توليد مي كند. كمبود كلسيم در بدن باعث خستگي و بي قراري مي شود. ۶۰۰ ميلي گرم كلسيم براي بزرگسالان اثر آرام بخش دارد.
منيزيم: دوز در حدود ۲۵۰آن به خواب كمك مي كند. كمبود منيزيم مسوول آن دسته از مشكلات عصبي است كه از خواب جلوگيري مي كند. غذاهاي غني از منيزيم شامل، سبوس گندم، بادام، پسته و شيره چغندر كه بيشتر شكر آن را گرفته باشند (سياه شيره).
توجه: كمبود كلسيم و Mg (منيزيم) مي تواند باعث گرفتگي هاي عضلاني در طول شب شود. كلسيم و منيزيم اثرات آرام كننده بر روي مغز دارد. كلسيم و منيزيم ۴۵ دقيقه قبل از خواب اثرات تسكين دهنده دارد. نسبت ۲ به ۱، يعني ۵۰۰ ميلي گرم كلسيم و ۲۵۰ ميلي گرم منيزيم در قرص يا كپسول ويتامين هاي گروهB اثرات تسكين دهنده بر اعصاب دارد.
ويتامين ۶B
مكمل ۵۰ تا ۱۰۰ ميلي گرم در روز مي تواند به بي خوابي كمك كند. ۱ قاشق غذاخوري از مخمر، منبع خوبي از ۶B است. آميختن آن در يك ليوان آب ميوه مي تواند مفيد باشد.
ويتامين۱۲B
اين ويتامين نيز در درمان بي خوابي موثر است. مكمل ۲۵ ميلي گرم ويتامين ۱۲B همراه با۰۰۱mg اسيد پنتوتنيك (۵(B مي تواند به عنوان درمان بي خوابي استفاده شود. اسيد پنتوتنيك (۵(B براي كاهش استرس مفيد است. منابع خوب ويتامين هاي گروهB عبارتند از: كبد، دانه هاي سبوس دار، جوانه گندم، تن ماهي، گردو، بادام زميني، موز، تخمه آفتابگردان و سياه شيره.
اينوزيتول: اينوزيتول، خوابREM را افزايش مي دهد. مصرف۰۰۱mg روزانه در زمان خواب مفيد است.
كروميوم: كروميوم براي افرادي كه مشكلات قند خون دارند و معمولا در طول شب بيدار هستند، مفيد به نظر مي رسد. مخمر ماءالشعير منبع خوب كروميوم است. اگر شما مي توانيد مكمل مصرف مي كنيد، ۲۵۰ تا ۵۰۰ ميكروگرم، ۲ بار در روز مفيد است.
تريپتوفان :(L-Tryptophan)تريپتوفان يك اسيد آمينه است و در سنتر پروتئين نقش كليدي دارد. تريپتوفان در مغز به سرتونين تبديل مي شود. سرتونين به طور طبيعي باعث خواب مي شود. همچنين تريپتوفان باعث توليد ملاتونين شده و اين هورمون باعث تنظيم ساعت بيولوژيكي بدن مي شود L-Tryptophan) .)در شير و گوشت بوقلمون وجود دارد. مطالعات نشان مي دهدL-Tryptophan در همه افراد موثر نيست و اين خاصيت فقط در تعدادي، اثر خواهد داشت.
فسفاتيريل سرين: فسفاتيريل سرين يك اسيدآمينه است و باعث تنظيم كورتيزون توليد شده توسط آدرنال مي شود. اين ماده براي افرادي مفيد است كه در اثر استرس، بدن آنها كورتيزون زياد توليد كرده و در نتيجه دچار اختلال خواب شده اند. معمولا مقدار كورتيزون در صبح جهت بيدار شدن افزايش مي يابد. كورتيزون در افرادي كه استرس زياد دارند، به مقدار فراوان وجود دارد و از خواب شبانه جلوگيري مي كند.
سرتونين: سرتونين عامل اصلي توليد خواب است. بدن ما سرتونين را با استفاده از اسيدآمينه تريپتوفان سنتز مي كند. تريپتوفان زمان به خواب رفتن را كوتاه مي كند. عامل موثرتر در اين امر ۵ هيدروكسي تريپتوفان(۵-HTP) است.
اين ماده نوعي از تريپتوفان است كه يك مرحله سرتونين نزديك تر است۵-HTP) .)در بسياري از موارد مطالعه و ثابت شده در درمان بي خوابي بسيار موثر است. براي تاثير بهتر(۵-HTP) ، آن را با يك منبع غني از كربوهيدرات مانند ميوه و آب ميوه در هنگام خواب ميل كنيد. فراموش نكنيد كه دريافت مقدار كافي ويتامين هاي گروهB ، نياسين و منيزيم همراه با(۵-HTP) بسيار مهم است. اين مواد، كوفاكتورهاي ضروري براي تبديل(۵-HTP) به سرتونين هستند.
ملاتونين: ملاتونين يك هورمون خواب است و مطالعات نشان داده اند كه ملاتونين هم در اطفال و هم در بزرگسالان موثر است. اما ملاتونين در موقعي باعث رفع اختلال خواب مي شود كه اين هورمون در بدن كاهش پيدا كرده باشد. اگر كمبود ملاتونين در بدن ديده نشود، درمان با اين ماده بدون اثر خواهد بود. اگر ملاتونين بدون بررسي تجويز شود باعث اختلال ريتم قلب مي شود.
در چه مواقعي نبايد ملاتونين مصرف كنيد:
- خانم هاي حامله و شيرده
- افراد زير ۳۵ سال
- فردي كه دچار سرطان خون يا مشكلات سيستم ايمني است.
- فردي كه دچار مشكلات كليه است.
|