موسيقي از نسل هر تفسير و تغيير
رديفيبا و نواحي موسيقي مناسب تلفيق
مدرن موسيقي
!نخيل بر خرما و كوتاه دستها
![](../imgs/bar.jpg)
موسيقي از نسل هر تفسير و تغيير
تهران سمفونيك اركستر مهمان رهبر روحاني شهداد با گفتوگو
نه ، اينكه يا است ايراني موسيقيدان يك ايشان آيا كه شد شروع اينجا از ما بحث:درآمد
تلقي اينندارد ايراني موسيقي با ارتباطي كارش و است ايراني صرفا كه است موسيقيداني
در را رشد مراحل كه گفت.بگيرد موضع من سوال اين برابر در نداشتم انتظار.بود من وسوال
اينها.دارد ريشه جا همين در خودش مثل موسيقياش و است كرده شروع بوم و مرز همين موسيقي
مصاحبه متن در بايد را مسائل باقي اما.است نيامده مصاحبه اين متن در كه است چيزهايي
يا بشنويد ، آن پيشرفت راههاي و ايراني سنتي موسيقي درباره را نظرايشان و بگرديد دنبالش
گرمتابستاندر ظهر بعداز يك.زديم غرب كلاسيك موسيقي به هم گريزي البته صد.بخوانيد
شهرداد يا -روحاني شهداد -ايراني معروف موسيقيدان با غرب شهرك هرمزان خيابان انتهاي
.روحاني
به معيار زبان.است معيار زبان وجود دارد ، وجود ما هنر همه مورد در كه مسائلي از يكي *
.... كلي صورت
دهيد؟ توضيح بيشتر ميشود.معيار زبان چه؟ يعني -
منقطع دورهاي يك چون موسيقي ، مورد در.ميشود سنجيده آن با هنري اثر كه چيزي يعني *
به هم قاجاريه از وبعد داريم اطلاع كم خيلي قاجاريه ، از قبل دوره از ما يعني است شده
نميتوانيم ما كه طوري.ريخته درهم مسائل كلي طور به و شده وارد غرب موسيقي كمي فاصله
....چيست؟ موسيقي سنجش براي ما معيار بگوئيم صراحتا
هم ما هنرستانهاي در حتي كه است همينهايي و است مشخص زيادي حدود تا ما سنتي موسيقي -
درباره بايد كه است مسئلهاي است ، شده آن وارد و آمده غرب موسيقي اينكه.ميشود تدريس
خاص اثر يك است بهتر ميكنم فكر.است كلي چيز يك ميگوئيد شما كه چيزي اين.كرد صحبت آن
يا است شده آن وارد غرب موسيقي آيا كه ببينيم و كنيم صحبت آن مورد در و بزنيد مثال را
اين سنتي ، موسيقي عنوان به ميشود تدريس كه آثاري شده ، ساخته الان تا كه آثاري ولي.نه
نظير ما بزرگ اساتيد كه ميبينيد شما كه است همينهايي ما سنتي موسيقيماست ملي موسيقي
ميكنيد مقايسه را آن شما وقتي خوشبختانه و نوشتهاند غيره و صبا ابوالحسن شهناز ، جليل
تركيه برويم تا هستند ما همسايههاي كه عربي كشورهاي جمله اطراف ، من كشورهاي موسيقي با
شباهتهاي اينكه با.است مشهود كاملا آنها وموسيقي ايراني سنتي موسيقي فرق اينها ، و
شما كه است همينهايي ما سنتي موسيقي ولي آنهاست ، بودن شرقي از ناشي كه دارد هم زيادي
...كنيد گوش را صبا ابوالحسن آقاي آثار ميشناسيد ،
من.كرديد اشاره موسيقيدانان كار در جهانبيني نوع تاثير به شمادرصحبتهايتان *
اينكه آن و كنم ذكر ميدهند نسبت ما سنتي موسيقي به راكه ازضعفهايي يكي ميخواهم
شكل داشته ، وجود قاجاريه دوره در كه خاصي جهانبيني تاثير تحت ما سنتي موسيقي ميگويند
از هنرمند بودن گريزان حالت و هست خاص حزن حالت يك خاص ، جهانبيني اين در.است گرفته
آن در كه اجتماعي مسائل به تا داشته سروكار خودش درونيات با بيشتر هنرمند و اجتماع
...ميكرده زندگي
يا ايراني حالا -هنرمندي هر اينكه در من ببينيد.نيستم معتقد مسئله اين به من -
من.نميبينم اشكالي كند ، رجوع خودش درون به ميكند اجرا را اثري كه وقتي-غيرايراني
مسئله يك اين.ميكنم رجوع خودم درونيات به ميكنم اجرا را كلاسيك آثار حتي وقتي خودم
فرورفتن خود در اولا اينكه براي ندارم ، قبول واقعا را اين من.نيست سنتي موسيقي مشخصه
آنقدر اثر يك خلق يا اجرا موقع در كه برسد حد آن به هنرمند يك اينكهاست عالي خيلي كه
...است خوب خيلي باشد عميق
سياسي فضاي از ناشي و داشته وجود دوره آن در كه است خاصي جهانبيني بيشتر منظورم ، *
كه الان تا است شده داده امتداد جهانبيني اين و است قاجاريه دوره مشخصه كه بود مردهاي
الان ما.دارد وجود ديگري نگرش و شده عوض جامعه به آدمها نگاه شده عوض جهانبينيها
موسيقي نوع آن خلق ولي است غربي برما و دور آثار از كلي كه ميكنيم زندگي درجامعهاي
وارد كه نقدي است؟ صحيح آيا دوره اين آپارتماني زندگي در گرفته ، شكل فضا آن در كه خاص
.است مسئله اين به ميكنند
كه تكنولوژي اين با ميرويم جلوتر چه هر كه خصوص به باشد بيتاثير نميتواند.ببينيد -
باشد بيتاثير نميتواند اين شوند ، نزديكتر همديگر به جوامع اينكه به ميكند كمك دارد
هيچ مسئله اين درهنرمند يك كار روي و اثر خلق روي طبيعتا و آدمها روزمره زندگي در
كه ميشود خوب چقدر حداقل كه ميبينم مثبت چيز يك را اين من واتفاقا ندارد وجود شكي
.غيرمشتركشان نقاط روي تا كنند كار بيشتر مشتركشان نقاط روي فرهنگها ، يا و ملتها
او كه را خصوصياتي آن كه باشد قدرتمند و زنده ميتواند موقعي جامعه يا فرهنگ هر البته
فكر ديگر فرهنگ با مشتركش نقاط به اينكه ولي.دارد نگه ديگر ، فرهنگ يك از ميكند متمايز
اينكه نه.آن شدن پويا به و ميكند كمك رشدش به اين بگيرد ، كمك بيشتر آنها از و كند
...ميگوئيد شما كه آنچه برعكس كاملا ميكنم فكر من.باشد برعكسش
است قرار كه وجودي با اينكه آن و همينجاست قضيه.است صحيح كاملا شما فرمايش *
كه سنتي موسيقي اين روي اندازه از بيش تاكيد بگذارند ، تاثير يكديگر روي مختلف فرهنگهاي
تاثير و وارتباطات سرعت دوره كه دوره اين تا آن امتداد و گرفته شكل خاص دوره درآن
دارد؟ صورتي چه هست ، يكديگر روي موسيقيها طبيعتا و فرهنگها
زنده الان كه آهنگسازاني توسط ميشود ساخته سنتي موسيقي در الان كه آثاري.ببينيد.خب -
آن در شكي.گذشتگان آثار با دارد فرق كاملا آثارشان مطمئنا ميكنند ، فعاليت و هستند
روز دو شايد يا بعدش روز از ميشوم ، ايران وارد كه محضي به چون متاسفانه من حالا.نيست
باقي برايم وقتي آن ، با كردن تمرين و سمفونيك اركستر با فعاليت به ميكنم شروع بعدش
اين در كه موزيسينهايي با شوم آشنا و كنم تحقيق زمينهها اين در بيشتر كه نميماند
كه مجبورم دارم كه مشغلهاي علت به ميشود ، تمام كه برنامهام.ميكنند فعاليت رشته
اين در كه آهنگسازاني كه ميدانم و ميشنوم گاهگاهي بالاخره ولي.كنم ترك را ايران
.ميكند مطابقت دوره اين با كه مينويسند را آثاري حتما ميكنند فعاليت خصوص به زمينه
اين حتما.مينوشتند پيش صدسال و پيش سال هفتاد پيش ، سال شصت كه نمينويسند آنطوري
دوره حالاميفرمائيد شما كه دوره آن موسيقي روي داشت را شناخت آن بايد ولينيست طوري
زمان مقتضيات با و باشند داشته بايد را شناخت آن.ديگر چيز هر يا آن از قبل يا قاجار
دنيا جاي همه در و دارد وجود كه جديدي علم و وتجربه معلومات از آگاهي وبا دهند وفق
اصلا من.هنر اين پويايي و رشد به ميكند كمك اين.دهند رشد را كارشان ميكنند تدريس
همهاش و ويترين در بگذارد را قاجاريه دوره مثلا موسيقي آدم كه نيستم معتقد اين به
اين حتما و باشد بايد اين كه هستم معتقد ولي.كند تكرار هي و كند تكرار هي را همين
آن با كنند ، شروع ميخواهند رشته آن در كه كساني كه شود داشته نگه زنده بايد موسيقي
روند همان اين.كنند اضافه آن به و بشكنند را قواعد آن بتوانند بعدا شوندكه آشنا
.رسيدند رشد اين به و كردند تكيه خيلي آن به هم غرب موسيقي در كه بوده پيشرفتي
كه ميشود مشاهده اينجا در ولي.رسيدند بالاتر جاهاي به و كردند نقد را كارشان آنها *
...ميشوند مواجه حد از بيش مقاومت با بشكنند ، ميفرمائيد شما راكه قواعدي آن اگر
پيدا گذشته ، دهه در شايد اخيرا.هست هم هنوز.بوده همهمين غرب كلاسيك موسيقي در -
دوره در كه سازهايي همان با درست بايد را بتهوون آثار معتقدند كه اركستري رهبرهاي شدند
دارند را اعتقاد اين عدهاي يك.كرد اجرا -سمفونيك اركستر براي حتي -ميشد اجرا بتهوون
كارها آن نبايد و نميتوان ميشود ساخته اخيرا كه سازهايي اين با مثلا كه ميگويند و
.داشت فرق صدادهيآنها و سازها شكل پيش سال دويست در بتهوون دوره در چون.كرد اجرا را
با كاملا صدايش ، ميشد اجرا بتهوون دوره در كه پيانويي حتما.زهي سازهاي خصوصا
كه را سازهايي اگر بتهوون كه معتقدم شخصا من.دارد فرق ميشود ساخته الان كه پيانوهايي
يك وليميآمد خوشش بيشتر و ميكرد كيف بيشتر خيلي مطمئنا داشت ، ميشوند ، ساخته الان
دوره آن در سازها آن چون كه معتقدند دارد ، وجود هم ايران در كه چيزي همين مثل عدهاي
كه آنهايي.باشد داشته را صدادهي همان تا شود نواخته خصوصيات همان با بايد شده نوشته
در و است نشده درست دفعه يك هم آن نميكنند فكر آيا كند ، تغيير نبايد موسيقي آن معتقدند
تا كردند خلق را آثارشان و آمدند آهنگسازاني يواشيواش است؟ رسيده مرحله آن به سالها طي
.كنيد حساب ميخواهيد شما كه دورهاي هر يا قاجار مثلا حالا.خاص دوره آن به رسيد
...و بوده شفاهي بيشتر اينجا اما شده ، مكتوب بيشتر آنجا در *
...درآمده نت صورت به و شده ثبت بعد و ميگشته سينه به سينه بله -
موسيقي اين ثبت براي روشي برگشت از بعد ، بودند رفته غرب به كه عدهاي يك دراينجا*
در مبدا عنوان به شده ثبت اينها كه را دورهاي آن علت اين به شايد.كردند ابداع شفاهي
...و ميگيرند نظر
گشته سينه سينهبه كه گيرم.داشته وجود هم قبلش است؟بالاخره درست اين آيا ولي.خب -
كردند اضافه هي حتما ما ، معلم و ايشان معلم و من معلم.شده اضافه هي حتما ولي باشد ،
سينه فقط اينكه جاي به را اينها توانستند كه شده زماني يك حالا.است رسيده آنجا به تا
استفاده آن از هم علاقهمندان و هنرجويان بقيه كه درآوردند نت صورت بگرددبه سينه به
.كنيد اضافه چيزي نميتوانيد شما بعد به اين از كه گفت و ايستاد تاريخ جاي يك.كنند
است مهم خيلي كه ميگويم دوباره نتيجه در.باشد درستي كار كه نميكنم فكر يعني.نميشود
مطالعه ميتواند كه آنجائي تا واقعا و بگيرد ياد صورتدرستش به را موسيقي آن آدم كه
قواعد آن بشكند يا كند اضافه چيزي يك خواست اگر بعدا كه بگيرد ياد را قواعدش آن و كند
راه.كند ايجاد تغيير آن در دوباره بايد هم آينده نسل.ميشكند را چيزي چه كه بداند را
...بشناسد را موسيقي اين آدم كه است آن تغييردادن لازمه ولي.است همين پيشرفت
....موسيقي در مدرنيسم پست به اعتقاد يعني *
توقف جا يك در نميتوانيد.كند پيدا توسعه بايد هم اين ديگر ، چيز هر مثل اصولا بله -
زندگي شرايط علت به انسانها.ميشوند عوض انسانها ميشويم ، عوض ماها كه همينطور.كنيد
در مثلا غرب كلاسيك موسيقي زمينه در اگر كنيد فكر.ميكنند پيدا تغيير هستند آن در كه
كه ميگفتند دنيا بود ، كرده خلق موسيقيهاييرا باخ اگر پيش سال سيصد باخ ، زمان
تغيير آن در نبايد كرد ، اضافه آن به نبايد ديگر رسيده ، آخرش به موسيقي ديگر دراينجا
.مينوشتيم را دوره آن موسيقي داشتيم هنوز ما الان داد ، بسطش نبايد كرد ، ايجاد
نصيري آرش
رديفيبا و نواحي موسيقي مناسب تلفيق
مدرن موسيقي
عليقلي محمدرضا اثر زمين آواي به نگاهي
موذنزاده اذان دههاخيرشنيدهايم ، دو -يكي در كه اذانهايي تمامي ميان در:اول
كه است شده خوانده ترك بيات نغمه در اذان اين.دارد داشتهو رنگيديگر و طعم اردبيلي
.است ايراني موسيقي كهن مقامات ازجمله
بيات آواز انتخاب نيز و صدا اين خاص استقلال همراه به موذنزاده ، استاد پخته و پر صداي
از استفاده و اذان مناسبكل ساختار و طرح و تركيببندي نيز و اذان بيان براي ترك
اين به اذاني تاكمتر است شده سبب(زيادي و كم بدون و بهجا اندازه ، در) آوازي ظرافتهاي
.كند پيدا بروز فرصت تاثيرگذاري زيباييو
چيره دستي آن ظرايف و گوشهها آوازو شناخت كهدر اصيل موسيقي خوانندگان برخي بعدها
به خود از ويژهاي اذان خواستند ، نيز موذنزادهداشتهاند ، ازاستاد خبرهتر و
شدني تكرار ديگر كرد ، بيان خود اذان در موذنزاده كه حالي گويي اما بگذارند ، يادگار
و خلاقيت و هنرمند برقراركردن ارتباط نحوه بلكه نيست ، تنهاتكنيك گوييهنر نبود ،
حال هر در.است تاثيرگذار نشستنش قله بر و شدن بركشيده و يكاثر توليد در نيز آنيت
.بناميم و بدانيم اذانايراني نماد را اذان اين ميتوانيم
جاي به خود از واركسترال فيلم موسيقي در شنيدني آثار كه عليقلي ، محمدرضا:دوم
حدود 5) كوتاه اردبيليقطعهاي موذنزاده اذان دادن قرار مبنا با تازگي به است ، گذاشته
را تاثيرگذار فضايي مناسب آكوردي و تمپو از بهرهگيري با آن در كه است ساخته (دقيقهاي
اذان ، اين ويژگيهاي از دقيق درك با تنها كه فضايي است ، كرده ايجاد شنونده ذهن در
از استفاده و جنوب موسيقي جمله از ايران مختلف مناطق موسيقي تلفيق نيز و آن تاثيرگذاري
تلفيق با نيز مجموعه اين ديگر قطعات.كند ماندني و شنيدني را كار توانسته مدرن ساختاري
بسترهاي حفظ ضمن توانسته موسيقي امروزي مدرن ابزار و موسيقي از بهرهگيري و درست
.كند ارائه آن از امروزي ايران ، تصويري موسيقينواحي
مختاباد ابوالحسن سيد
najva@yahoo.com_a
!نخيل بر خرما و كوتاه دستها
ايجاد همچنين و انديشهها ارتقاي افراد ، آسايش و آرامش ايجاد در آن نقش و فرهنگ موضوع
آن درباره كه قطعي و روشن است امري اجتماع مختلف بخشهاي در توسعه راستاي در همدلي
و نشست بار به درختي وقتي عرصه اين در كه است اين پرسش امااست شده نوشته بسيار
.نيستند استفاده به قادر همگان چرا شد ، چيدن قابل است ، فرهنگي محصولات همان كه ميوههايش
.است مشخصتر و عيانتر بسيار ميرسد ، موسيقي بخش در زنده اجراهاي به كه زماني مشكل اين
بليتهاي خريد به قادر يا موسيقي ، كنسرتهاي در حضور به علاقهمندان از زيادي تعداد
و كجاست؟ مشكل.ميكنند آن تهيه به اقدام سختي به يا نيستند كنسرتها اين گرانقيمت
چيست؟ آن چاره
بگذارد اجرا به را برنامهاي باشد قرار كه سنتي يا پاپ از اعم موسيقي گروه هر مسلم قدر
هزينههاي.بكشاند صحنه به را كار تا كند مصروف را فراواني انرژي و هزينه بايستي
ايشان براي هم بيشتر سود به تمايل و تهيهكنندهها نقش طبعا..و است قطعي هم سالنها
خريد به مجبور و است بيكلاه موسيقي به علاقهمندان سر اينجا اما مشخص ، و است روشن
.برنامهها اين از چشمپوشي يا و آنچناني گرانقيمت بليتهاي
وضعيت دليل به خانوادهها كه ميدهد نشان ايراني خانواده اقتصاد درآمد متوسط به نگاهي
مجبور موسيقي كاستهاي خريد بخش در حتي بخش دو اين در بودن نامتناسب و هزينهها و درآمد
استفاده و ضبط دستي شكل به يا نميخرند يا را آثار پارهاي و ميباشند حذف و انتخاب به
.ميكنند
كه بخشهايي تمامي و خصوصي و دولتي موسسات مدني ، نهادهاي فرهنگي ، مسئولان بگويم ، ساده
كه باشند داشته توجه نكته اين به ميبايستي هستند مشغول كلان فعاليتهاي به جامعه در
مستقيم سازندهاي و مثبت اثرات ميتواند مجموعهها درون در فرهنگي امور به توجه هرگونه
.باشد داشته ديگران با متقابل روابط همچنين و مجموعه افراد كردار و رفتار در غيرمستقيم و
حتي را مختلف انسانهاي است قادر كه است مقولهاي تنها هنر و فرهنگ مقوله كه است قطعي
.بنشاند مودت و دوستي درخت و بنشاند هم كنار در عقيدتي ، و سياسي مختلف گرايشهاي با
موسيقي ، گروههاي تامين و پشتيباني براي مالي منابع اختصاص و برنامهريزي با ميتوان
هزينههاي با بتوانند عموم و شود كم موسيقي علاقهمندان بر فشار كه انديشيد چارهاي
اجرا يك براي تومان هزار نفري 20 خانواده 4 يك كه اين تصور.سالنهابيايند به كمتري
پدر ماهانه درآمد ششم يك يا پنجم يك رقم اين كه چرا است ، غيرواقعي امري بپردازد ،
جز چارهاي نباشد خانواده پدر براي امكاني اگر نگرانكننده ، و است دردآور است ، خانواده
كه نميشود تصور آيا و بود نخواهد خانواده فراغت اوقات برنامه از برنامه اين حذف
اين دائمي تماشاگران دارند ، خوبي اقتصادي وضعيت كه دوستان هنر از تعدادي تنها تدريجا
.بود خواهند برنامهها
شود ، برنامهريزي و انديشه بيشتر ذيل مشروحه پيشنهاد چند در اگر نگارنده نظر به
عادلانه توزيع همچنين و فرهنگي فعاليتهاي پيش از بيش گسترش جهت مناسبي راهكارهاي
:شد خواهد پيدا جامعه ، سطح از فرهنگي محصولات
وجود مثل.بكوشند خاص آييننامههاي تدوين راستاي در ارشاد وزارت هنري بخش مسئولان -
به ارسال و كتاب عنوان هر از كتاب جلد هزار خريد جهت فرهنگي معاونت در آييننامهاي
.فرهنگي مختلف مراكز
خود بودجههاي از درصدي غيرضروري هزينههاي كاهش با مختلف سازمانهاي و وزارتخانهها -
كنسرتهاي بليت خريد مثل.نمايند امور اين به علاقهمند پرسنل به سرويسدهي صرف را
.خود كاركنان جهت موسيقي
سياستهاي تدوين راستاي در فرهنگ واحدهاي ايجاد با بزرگ اقتصادي بنگاههاي و موسسات -
.بپردازند كاركنان سطح در اينگونه فعاليتهاي گسترش و فرهنگي
از شايسته ، موسيقي گروههاي براي مختلف تسهيلات ايجاد با اسلامي ارشاد و فرهنگ وزارت -
در مثل.گردد پايدارتر و مستمرتر موسيقي گروههاي فعاليتهاي تا بكاهد گروه هزينههاي
برگزاركننده ، انجمن يا سازمان سهم درصد كاهش گروهها ، تمرين جهت سالنها گذاشتن اختيار
...و بليت قيمت كاهش جهت گروهها به (يارانه) سوبسيد پرداخت
براي تسهيلات ايجاد راستاي در مشابه سازمانهاي ساير و شهرداري هنري فرهنگي سازمان -
.نمايند اقدام گستردهشان امكانات از بيشتر هرچه استفاده و موسيقي گروههاي
استفاده با و پرداخته فرهنگي بخشهاي تقويت به مختلف دانشكدههاي و دانشگاهها مديريت -
شرايط شده داده اختصاص بودجههاي از استفاده و ذيربط وزارتخانههاي با خود ارتباطات از
.آورند فراهم برنامهها گونه اين در را تحصيلكرده اقشار و دانشجويان حضور
مدني و فرهنگي نهادهاي با نزديكتر ارتباط ايجاد به را خود توجه اقتصادي بنگاههاي -
شركتهاي اقتصادي بنيه تقويت به ميتواند ارتباطات اين.نمايند معطوف عرصه ، اين در فعال
از استفاده با محصولات بيشتر فروش براي تبليغاتي فعاليتهاي انجام.بينجامد بزرگ توليدي
مثل.آورد خواهد بار به بهتري نتايج قطعا فرهنگي فعاليتهاي پوشش در و غيرمستقيم روشهاي
.توليدي شركت يك هزينههاي با ناظري شهرام كنسرت
از مناسب مالي منابع جذب با ميتوانند مناسب روشهاي با مدارس مربيان و اوليا انجمن -
در دانشآموزان حضور زمينه هستند ، بهتري مالي امكانات داراي كه آنان بويژه خانوادهها
.آورند فراهم را كنسرتها اين
و نمايند بخش اين صرف را خود هزينههاي از بخشي ميتوانند مسافرتي و توريستي موسسات -
خارجي و داخلي مهمانان براي را جذابي برنامههاي موسيقي كنسرتهاي ورودي بليت تهيه با
.نمايند فراهم خود
مجري و مبتكر ميتوانند هنر و فرهنگ به علاقهمندان تمامي كه ديگر ابتكاري روش دهها و
از جامعه سطح در فرهنگسازي با همزمان ميتواند روشها اين كارگيري به.باشند آنان
گروههاي فعاليتهاي استمرار و حفظ و تقويت به و كند جلوگيري ارزشمند هنرمند صدها دلسردي
حضور افزايش كنسرتها بليت قيمت و هزينهها كاهش با حال عين در و نمايد كمك موسيقي
.شود باعث را فعاليتها دست اين در درآمد متوسط با خانوادههايي بويژه مختلف اقشار
كه معمول اقتصادي محاسبات و معادلات در كه است بخشي تنها فرهنگ بپذيريم كه آن نهايت در
كه است گونهاي به آن غيرمحاسباتي و غيرمادي بخش و نميگنجد است حاكم بخشها ساير در
آيندهنگر و معرفت با و دلسوخته مسئولان و مديران و فرهيختگان فرهنگيان ، انديشههاي جمع
.بپردازد آن راهكارهاي به ميتواند
|